درمان و اطلاعات بیماری قند خون 8
دیابت (قند خون) 8
<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:roman; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536870145 1073743103 0 0 415 0;} @font-face {font-family:Calibri; panose-1:2 15 5 2 2 2 4 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-520092929 1073786111 9 0 415 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:10.0pt; margin-left:0cm; text-align:right; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} h1 {mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-link:"عنوان 1 نویسه"; mso-style-next:معمولی; margin-top:24.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan lines-together; page-break-after:avoid; mso-outline-level:1; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:14.0pt; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#365F91; mso-themecolor:accent1; mso-themeshade:191; mso-font-kerning:0pt; font-weight:bold;} h2 {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:9; mso-style-qformat:yes; mso-style-link:"عنوان 2 نویسه"; mso-style-next:معمولی; margin-top:10.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan lines-together; page-break-after:avoid; mso-outline-level:2; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:13.0pt; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#4F81BD; mso-themecolor:accent1; font-weight:bold;} h3 {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:9; mso-style-qformat:yes; mso-style-link:"عنوان 3 نویسه"; mso-style-next:معمولی; margin-top:10.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan lines-together; page-break-after:avoid; mso-outline-level:3; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:11.0pt; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#4F81BD; mso-themecolor:accent1; font-weight:bold;} a:link, span.MsoHyperlink {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; color:blue; text-decoration:underline; text-underline:single;} a:visited, span.MsoHyperlinkFollowed {mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; color:purple; mso-themecolor:followedhyperlink; text-decoration:underline; text-underline:single;} p {mso-style-priority:99; mso-margin-top-alt:auto; margin-right:0cm; mso-margin-bottom-alt:auto; margin-left:0cm; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman","serif"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} span.1 {mso-style-name:"عنوان 1 نویسه"; mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-locked:yes; mso-style-link:"عنوان 1"; mso-ansi-font-size:14.0pt; mso-bidi-font-size:14.0pt; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#365F91; mso-themecolor:accent1; mso-themeshade:191; font-weight:bold;} span.2 {mso-style-name:"عنوان 2 نویسه"; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-locked:yes; mso-style-link:"عنوان 2"; mso-ansi-font-size:13.0pt; mso-bidi-font-size:13.0pt; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#4F81BD; mso-themecolor:accent1; font-weight:bold;} span.3 {mso-style-name:"عنوان 3 نویسه"; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:9; mso-style-unhide:no; mso-style-locked:yes; mso-style-link:"عنوان 3"; font-family:"Cambria","serif"; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-ascii-theme-font:major-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:major-fareast; mso-hansi-font-family:Cambria; mso-hansi-theme-font:major-latin; mso-bidi-font-family:"Times New Roman"; mso-bidi-theme-font:major-bidi; color:#4F81BD; mso-themecolor:accent1; font-weight:bold;} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:Calibri; mso-fareast-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} .MsoPapDefault {mso-style-type:export-only; margin-bottom:10.0pt; line-height:115%;} @page WordSection1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 72.0pt 72.0pt 72.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.WordSection1 {page:WordSection1;} -->

کاهش ناگهانی قند خون

دیابتی هایی که از آن طرف بام می افتند

اغلب بیماران دیابتی درباره افزایش قند خون و راههای کنترل آن، اطلاعات کافی دارند. ولی تعداد کمی از این بیماران به آثار کاهش قند خون   یا هیپوگلیسمی واقف هستند. بنابراین ذکر نکاتی در خصوص این مشکل برای بیماران دیابتی حایز اهمیت است.

نکته زیر از مهم ترین نکاتی هستند که بیماران دیابتی باید درباره افت قند خون خود بدانند:

1- خطرناک ترین و شایعترین عارضه تزریق انسولین، کاهش ناگهانی قند خون است.

این عارضه بیشتر در آن گروه از بیماران دیابتی دیده می شود که مقدار انسولین را خودسرانه زیاد می کنند، یا غذا نخورده آن را تزریق مینمایند، و یا بدون کاهش مقدار انسولین، همزمان با ترزیق آن، ورزش سنگینی انجام می دهند.

مشاهده ی علایم و نشانههای زیر در یک بیمار دیابتی، باید ما را به فکر هیپوگلیسمی بیندازد:

لرزش اندام، احساس مورمور شدن بدن، احساس گرسنگی، اختلال دید، سیاهی رفتن چشم، گزگز، مورمور یا سوزن سوزن شدن دور دهان و لبها، سردرد، عدم تمرکز، تعریق شدید و ناگهانی و سرد، پوست سرد و مرطوب، رنگ پریدگی، لکنت زبان، رفتارهای غیرعادی و غیر منتظره، دوبینی، گاهی هیجان و پُرحرفی، خواب آشفته و کابوس، گاهی شکم درد، گاهی بروز حرکات تهاجمی (در جوانان)، گاهی تشنج ناگهانی (در کودکان)، اختلال حواس و فراموشی (در سالمندان) و بالاخره بیهوشی و اغما و حتی مرگ (مرگ در صورتی است که به علایم هشداردهنده توجه نکنید).

خوشبختانه تمامی این علائم برگشتپذیر هستند و با مصرف قند، یا آب قند، یا هر ماده ی شیرینی به سرعت برطرف می شود.

اگر مریض بیهوش نبود، اولین اقدام نجات بخش، خوراندن آب میوه شیرین، آب قند، چند حبه قند و یا هر نوع خوردنی یا نوشیدنی شیرینی است که در دسترس باشد. البته نوشیدنی شیرین، بهتر است.

2- اقدام فوری و نجاتبخش برای بیماری که بی هوش شده است، تزریق سرم قندی است؛ یعنی تزریق داخل وریدی 25 میلی لیتر سرم گلوکز 50 درصد (هیپرتونیک) در ظرف دو دقیقه است که تا 50 میلی لیتر هم قابل افزایش است. این تمهید درمانی در اکثر موارد موثر بوده و بیمار ظرف چند دقیقه، چشم هایش را باز میکند و نجات مییابد. ولی اگر لازم باشد می توان از گلوکاگون در بیمارستانها یا مراکز اورژانس استفاده نمود. کمتر اتفاق می افتد که در منزل یا مراکز درمانی، سرم قندی نباشد، اما گلوکاگون باشد. لذا اولین اقدام درمانی، تزریق سرم قندی می باشد.

اگر به هر دلیل سرم قندی یا گلوکاگون در دسترس نبود و بیمار همچنان در حال بی هوشی بود، ناچارا برای نجات جان بیمار، باید هر ماده یا محلول شیرینی، مانند شربت قند، یا محلول عسل در نیم لیتر آب گرم را به صورت تنقیه وارد بدن بیمار کرد. باید خاطرنشان کرد که خوراندن یا نوشاندن هر مادهای به بیمار در حال اغما و بی هوشی که نمی تواند چیزی را ببلعد، خطرناک است و ممکن است وارد ریه ی او شود و بیمار را خفه کند. ضمنا، تنقیه یک روش سنتی و قدیمی است و امروزه قرص های گلوکز وجود دارد که در آب حل می شود.

3- اگر بیمار دیابتی در حال اغما باشد و هیچ وسیلهای هم وجود نداشته باشد که بفهمیم آیا او دچار هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) شده است یا هیپرگلیسمی (افزایش قند خون) ، باید فرض را بر کاهش قند خون بگذاریم و قبل از آن که دیر شود، سرم قندی به او تزریق کنیم.

اگر تشخیص درست باشد، بیمار به هوش میآید و چشمهایش را باز میکند و اگر تشخیص درست نباشد، باز هم اتفاق بدی نمی افتد و فقط کمی به قند خون بیمار اضافه می شود که چندان تاثیری در سرنوشت او نخواهد داشت.

4- در افراد مسن، علایم و نشانههای افت قند خون، ضعیف تر و گاهی گمراهکننده است. دیده شده است که یک بیمار سالمند مبتلا به دیابت، نیمههای شب دچار افت قند خون (هیپوگلیسمی) شده و به اغما فرو رفته و سرانجام به مرگ وی انجامیده است، زیرا اطرافیان او تصور می کردهاند که بیمار خواب است و دیر بیدار می شود! علت این پدیده آن است که واکنشهای افت قند خون در سالمندان، ضعیف است، یعنی در جوانان علائمی مانند تپش قلب ، لرزش، تند شدن ضربان نبض و عصبانیت دیده می شود، در حالی که در افراد مسن علائمی مانند سردرد، دوبینی، رخوت، لکنت زبان، اختلال حواس، فراموشی و بالاخره تشنج و اغما و حتی مرگ (اگر درمان نشود) جلب توجه می کند و همانطور که می دانیم این علائم در یک سالمند غیر دیابتی و حتی سالم هم ممکن است بی اهمیت تلقی شود و مورد غفلت قرار گیرد. لذا در تعیین دوز انسولین در سالمندان نباید دست و دل باز بود، بلکه بهتر است کمی خست داشته باشیم، یعنی نباید مقدار انسولین را زیاد کرد، بلکه بهتر است حتی آن را کمتر تزریق کرد.

5- گاهی دیده شده است که برخی جوانان، نوجوانان و میانسالان دیابتی در دریا غرق شدهاند و اطرافیان او تصور می کردهاند به علت عدم آشنایی به فن شنا غرق شده است، در حالی که تزریق انسولین قبل از شنا و فعالیت بدنی شدید حین شنا و هیپوگلیسمی بعد از آن موجب مرگ او شده است؛ و یا دیده شده که یک جوان دیابتی، به کوه رفته و سقوط کرده است و فقط به این دلیل بوده که دوز انسولین را قبل از کوهنوردی کم نکرده و یا به اندازه کافی غذا نخورده، لذا دچار هیپوگلیسمی و سقوط از کوه شده است.

6- بیمار دیابتی که دارو مصرف میکند، نباید بدون همراه داشتن کمی ماده قندی (مثل شیرینی یا آبنبات) با خود، از منزل خارج شود. غفلت از این اقدام ساده در بسیاری از موارد، منجر به مرگ بیمار شده است. همان قندی که موجب بروز این همه مشکلات و عوارض در بیماری دیابت میشود، هنگام هیپوگلیسمی (افت قند خون) نجات بخش بیمار است.

این نکته را تمامی بیماران دیابتی باید آویزه ی گوش خود کنند که افزایش قند خون به پزشک و بیمار فرصت کافی می دهد تا اقدامی برای بهبود حال او انجام دهند؛ مثلا مقدار انسولین را زیادتر کنند، بیمار را بستری کنند و زیر نظر بگیرند. ولی کاهش ناگهانی قند خون (هیپوگلیسمی) چنین فرصتی را به بیمار نمی دهد و در اینجا اتلاف وقت اصلا جایز نیست.

کارتی برای تمام بیماران دیابتی

روی کارت مخصوص بیماران دیابتی، عبارات زیر نوشته شده است:

"من دیابت دارم. اگر هوشیار بودم، ولی حالم بد بود، مقداری ماده ی شیرین یا آب قند به من بخورانید. اگر بیهوش بودم، لطفا فورا آمبولانس خبر کنید و مرا به نزدیکترین مرکز درمانی برسانید. نام من / نشانی من / تلفن / نام پزشک معالج / نشانی / تلفن"

همین چند کلمه ی ساده که روی یک کارت نوشته شده، توانسته است در گوشه و کنار دنیا، جان بسیاری از بیماران دیابتی را نجات دهد.

تمام بیماران دیابتی، به ویژه آنهایی که از انسولین استفاده می کنند، باید یک کارت مخصوص دیابت، یا یک گردنبند، یا پلاک، یا دستبند پلاک دار با خود همراه داشته باشند که روی آن،تمام اطلاعات بالا قید شده باشد.

سکته ی بدون درد، خبر نمی کند

"سکته خاموش" اصطلاحی است که پزشکان برای سکته قلبی در بیماران دیابتی به کار میبرند. لابد میدانید که سکته قلبی یکی از عوارض بیماری دیابت است.

برای آشنایی بیشتر با این عارضه به سراغ دکتر منوچهر جزایری، فوقتخصص غدد و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران رفتیم تا اطلاعاتمان را در این خصوص افزایش دهیم.

چه رابطهای بین دیابت و قلب وجود دارد؟

دیابت یک عامل خطر مهم برای بیماری عروق قلبی به شمار میرود. قلب یک فرد دیابتی، یک قلب آسیبپذیر و در واقع یک کاسه ترک خورده است که هر لحظه ممکن است بشکند. هنوز هم شایعترین علت مرگ در بیماران مبتلا به دیابت، سکتههای قلبی است. دو عامل افزایش سن و فشار خون بالا، قلب را آسیبپذیرتر میکنند. تصلب شرایین (سخت شدن رگ ها)، نتیجه دو عامل فوق و در عین حال مسبب فشار خون است. تصلب شرایین از عوارض اصلی دیابت است. سکتههای قلبی به نوبهی خود دیابت را تشدید میکنند و یک دور باطل، بین دیابت و سکته قلبی برقرار میشود.

آیا فرقی بین سکته قلبی در یک فرد دیابتی و یک فرد غیر دیابتی وجود دارد؟

بله. انفارکتوس (سکته قلبی) در مریضهای مبتلا به دیابت از نوع ساکت (بدون درد) است. SILENT MI یا "سکته قلبی خاموش"، گاهی به سرعت به نارسایی قلبی (بطن چپ) منجر میشود و بدون اینکه مریض، دردی احساس کند میمیرد، بنابراین اطرافیان بیمار تصور میکنند قلب او سالم بوده و به علت دیگری فوت کرده است!

پس باید نتیجه گرفت که هر زمان با یک بیمار مبتلا به دیابت مواجهه شدیم، نباید منتظر درد شدید قلب باشیم تا تشخیص سکته قلبی بدهیم، بلکه همیشه باید قلب این بیماران را به طور منظم و دورهای بررسی کنیم و هشدارهای لازم را بدهیم.

بله. علاج حادثه را قبل از وقوع باید کرد. یک بیمار دیابتی نوع 2 همواره در معرض سکته قلبی بدون درد است. اساسا پدیده درد، پدیده خوبی است! چون درد موجب میشود که بیمار متوجه بیماری خود بشود. درد موهبت است نه مصیبت! البته منظور این نیست که ما دایما باید درد بکشیم! منظور این است که درد مانند زنگ خطر است و ما را خبر میکند. ضمنا افراد مسن، اصولا از نظر احساس درد و یا تب و سایر واکنشها، ضعیف هستند و در دیابت، ضعیفتر.

چرا یک بیمار قلبی دیابتی درد را خوب احساس نمیکند و یا کم احساس میکند؟

علت آن گرفتاری (اختلال) اعصاب خودکار قلب است. گرفتاری اعصاب خودکار میتواند به ناتوانی جنسی هم منجر شود که غیرقابل برگشتاست. گرفتاری اعصاب خودکار میتواند در حرکات عادی مری و روده اختلال ایجاد کند و اسهالهای شدید و سمج و مقاوم بدهد. انفارکتوس بدون درد، عارضه مبهم گرفتاری اعصاب است.

چه راهکارهایی برای جلوگیری از این عوارض قلبی توصیه میکنید؟

باید عوامل خطر آن را از بین برد. عوامل خطر عبارتند از: چاقی، سیگار، پرفشاری خون، افزایش چربی بد خون و بیتحرکی.

آرامش روحی و پرهیز از اضطراب ها و استرسها، نیز نقش عمدهای در این پیشگیری دارند.

کنترل دقیق قندخون که جای بحث ندارد و یک بیمار مبتلا به دیابت، باید قندخون خود را همیشه زیر نظر بگیرد، وگرنه چهره خشن این بیماری نمایانمیشود.

چهره خشن دیابت، یعنی قطع پا و صندلی چرخدار. چهره خشن دیابت یعنی سکتههای قلبی مرگبار. چهره خشن دیابت یعنی نابینایی، چهره خشن یعنی ناتوانی جنسی غیر قابل برگشت. چهره خشن دیابت، یعنی دستگاه دیالیز و نارسایی مزمن کلیه.

متجاوز از 200 میلیون نفر در جهان، مبتلا به دیابتاند و تا سال 2025 این رقم ممکن است از 400 میلیون تجاوز کند. آیا تمام اینها سکتهقلبی میکنند یا نابینا میشوند؟!

خیر. بیشتر این ها، یک زندگی عادی دارند و عمر طبیعی میکنند. این افراد، افرادی منظم و منضبط هستند. قند خون خود را کنترل میکنند. داروی خود را مصرف میکنند. حداقل سالی یک بار، معاینه چشم میشوند. وزن خود را در حد مطلوب حفظ میکنند و چاق نمیشوند. از ورزش کردن و پیادهروی غفلت نمیکنند. فشار خون خود را بهطور منظم کنترل میکنند. سیگار نمیکشند. از تغذیه غلط پرهیز میکنند و بالاخره، حرص و جوش نمیخورند و استرسها را حتیالمقدور از خود دور میکنند و لذا یک زندگی عادی و عمر طبیعی میکنند و از مواهب زندگی مثل دیگران لذت میبرند. این است آن چهره ملایم و قابل قبول دیابت.

ملاحظاتی در ورزش دیابتی ها

 

همان طور که در مطلب قبلی با عنوان " فواید ورزش در دیابت" گفته شد، داشتن فعالیت بدنی منظم یکی از اهداف مهم در کنترل بیماری دیابت می باشد. منظور از ورزش در دیابتی های نوع دوم که معمولا سال ها عدم تحرک را در زندگی تجربه کرده اند، شرکت در فعالیت بدنی سنگین نیست، بلکه شروع آن با جلسات ساده پیاده روی 10 دقیقه ای که در ساعات مختلف روز تکرار می گردد می تواند آثار مفید ورزش را در این بیماران نمایان سازد.

اما همان طور که فعالیت بدنی برای کنترل قند خون مفید است، توجه به یک سری از نکات برای جلوگیری از عوارض ناخواسته ضروری است.

آیا یك فرد دیابتی می تواند در هر زمانی، فعالیت بدنی و ورزش داشته باشد؟

پزشك معالج و متخصص تغذیه می توانند به شما كمك كنند تا به درستی تصمیم بگیرید كه بهترین زمان برای ورزش کردن شما كدام است. شما و گروه معالج تان، با در نظر گرفتن برنامه روزمره، الگوی وعده های غذای

تاريخ ارسال: 1390/5/23

تعداد بازدید: 2658

نظر بدهید...
نظر خود را در فرم زیر وارد کنید
نام:
ایمیل:
نظر:
کد امنیتی
 |